Een terras wordt vaak getekend vanuit het huis: “de breedte van het schuifraam, en 3 m diep”. Het resultaat klopt zelden. De tafel past, maar achter de stoelen kun je niet meer door; de loungeset belandt op het gazon; de rook van de barbecue trekt de woonkamer in.
Begin liever aan de andere kant: wat je op het terras wilt doen, de meubels die je hebt of gaat kopen, en het moment van de dag waarop je er zit. Oppervlakte en vorm volgen daaruit.
Vertrek van het gebruik, niet van de oppervlakte
Meet je meubels op. Tel er dan 75 cm bij achter elke stoel, om hem achteruit te schuiven en te gaan zitten, en minstens 90 cm voor een doorgang. Dat geeft realistische minimummaten:
| Gebruik | Typische meubels | Minimum | Comfortabel |
|---|---|---|---|
| Tafel voor 4 | tafel 120 × 80 cm | 2,70 × 2,30 m | 3,00 × 3,00 m |
| Tafel voor 6 | tafel 180 × 90 cm | 3,30 × 2,40 m | 3,60 × 3,00 m |
| Tafel voor 8 | tafel 240 × 100 cm | 3,90 × 2,50 m | 4,20 × 3,20 m |
| Loungeset | driezitsbank, 2 zetels, salontafel | 3,00 × 2,80 m | 3,60 × 3,20 m |
| Barbecue of plancha | toestel en werkblad | 1,80 × 1,20 m | 2,40 × 1,50 m |
| Twee ligstoelen | 2 × 70 × 190 cm | 2,40 × 2,30 m | 3,00 × 2,50 m |
De oppervlaktes tellen op, met de doorgangen ertussen. Een terras van 6 × 4 m, dus 24 m², biedt bijvoorbeeld plaats aan een tafel voor zes (3,30 m), een doorgang van 90 cm en een barbecuehoek van 1,80 m over de hele diepte. Wil je er ook een loungeset bij, dan heb je 8 × 4 m nodig of een tweede zithoek ergens anders in de tuin.
Twee reflexen voorkomen verrassingen:
- De looplijn naar de tuin gaat niet dwars door de tafel. Zit het schuifraam in het midden van het terras, zet de tafel dan aan de ene kant en de doorgang aan de andere.
- De barbecue staat aan de kant waar de wind naartoe waait, gezien vanaf de tafel, en ver van de ramen en deuren. In Vlaanderen en Nederland komt de wind meestal uit het westen en het zuidwesten.
Ligging, zon en schaduw
De gids tuinontwerp tekenen in bovenaanzicht legt de loop van de zon en de lengte van de schaduwen uit. Voor een terras telt vooral het uur waarop je het gebruikt:
- Op het zuiden: bijna de hele dag zon, erg warm om de middag in de zomer. Je hebt schaduw nodig, verplaatsbaar of vast.
- Op het westen: zon in de namiddag en 's avonds, het terras van de zomerse avondmaaltijd.
- Op het oosten: ontbijt in de zon, koelte in de namiddag.
- Op het noorden: in de zomer bijna de hele dag in de schaduw van het huis, fris, maar zelden het hoofdterras.
Voor schaduw dekt een zweefparasol van 3 m diameter een tafel voor zes. Een loofboom geeft schaduw in de zomer en laat in de winter de zon door, maar hij heeft jaren nodig en laat bladeren en vruchten vallen. Een pergola, vast of met draaibare lamellen, lost het sneller op: de gids tuinhuis, carport en pergola legt uit hoe je de maat en de plek kiest.
Kijk ook naar de zichten. Een terras recht tegenover het raam van de buren, op 4 m van de grens, gebruik je weinig, zelfs pal op het zuiden. Een haag, een tuinscherm of 2 m opschuiven verandert alles.
De bekleding kiezen
| Materiaal | Plaatsing | In de zon | Onderhoud | Goed om te weten |
|---|---|---|---|---|
| Hout (behandeld naaldhout, tropisch hout, thermisch gemodificeerd) | Planken op balken en tegeldragers | Wordt weinig warm | Reinigen, olie naargelang het uitzicht | Kan glad worden in de schaduw, vergrijst vanzelf |
| Composiet | Planken op balken | Kan erg warm worden, vooral donker | Reinigen | Zet uit: houd de voegen van de fabrikant aan |
| Natuursteen (blauwe hardsteen, travertin, zandsteen) | Tegels op een straatlaag of tegeldragers | Lichte tinten blijven koel | Laag, afhankelijk van de porositeit | Zwaar, mooi voor lang |
| Keramische tegels van 2 cm | Op tegeldragers, op grind of verlijmd op een dekvloer | Afhankelijk van de kleur | Zeer laag | Kies een antislipklasse voor buiten |
| Beton- of gebakken klinkers | Op een zandbed en een verdichte fundering | Afhankelijk van de kleur | Voegen af en toe bijwerken | Kan goed tegen gewicht |
| Grind in grindplaten | Grind in honingraatplaten | Blijft koel | Harken, wieden | Waterdoorlatend, minder comfortabel voor een tafel |
De keuze hangt ook af van wat rond het terras ligt. Hetzelfde materiaal als de vloer binnen trekt de kamer door naar de tuin; een doorlatend materiaal, zoals grind of hout op tegeldragers, laat het water in de bodem zakken en ontlast de riolering. Voor de rand van een zwembad gelden andere eisen: de gids een zwembad aanleggen gaat daarop in.
Afschot en afvoer van het water
Een gesloten terras (tegels, klinkers, natuursteen) ligt nooit helemaal vlak. Het heeft een afschot van 1 à 2 %, dus 1 à 2 cm per meter, van het huis weg. Bij een terras van 4 m diep ligt de rand aan de tuinkant dus 4 tot 8 cm lager dan de rand aan de gevel.
Drie punten om na te gaan voor je de niveaus vastlegt:
- De dorpel van het schuifraam. Het afgewerkte niveau van het terras blijft onder de dorpel, zodat water en sneeuw niet binnenkomen. Wil je een terras gelijk met de vloer binnen, voorzie dan een afvoergoot voor het raam, aangesloten op een afvoer.
- De verluchtingsroosters en de vochtkering in de muur. Een terras dat te hoog tegen de gevel wordt opgehoogd, kan een verluchting van de kruipruimte afsluiten of vocht in de muur laten optrekken. Zoek ze op de gevel voor je het niveau kiest.
- Waar het water heen gaat. Naar het gazon of een border, naar een drain, naar de regenwaterput of een infiltratiezone. Niet naar het terras van de buren. Een terras van 24 m² krijgt bij ongeveer 840 mm regen per jaar zo'n 20 m³ water, de inhoud van een flinke regenwaterput.
Een houten terras op tegeldragers laat het water tussen de planken door. De grond eronder moet dan licht hellen en doorlatend zijn, of bedekt met worteldoek en grind, zodat er geen blijvende plas ontstaat.
Wat er onder het terras zit
De bekleding rust op een fundering die past bij je bodem en het gebruik: de teelaarde afgraven, een laag verdicht steenslag of puin, dan een straatlaag. De diktes hangen af van de bodem en het materiaal: volg de technische fiches van de fabrikant of het advies van de aannemer.
Het is ook het laatste moment om te leggen wat achteraf moeilijk wordt:
- een mantelbuis voor elektriciteit voor verlichting, een stopcontact of een gemotoriseerde pergola later;
- een waterleiding voor een kraan of een buitenkeuken;
- een afvoerbuis voor de goot.
Teken hun tracé op het niveau van de leidingen. De gids plan van de ondergrondse leidingen legt uit wat je noteert. En controleer dat er geen deksel van een regenwaterput, inspectieput of septische put onder de tegels verdwijnt.
Het terras verbinden met huis en tuin
- Het hoogteverschil tussen binnen en de tuin bepaalt de vorm: een terras op tuinniveau, een of twee treden, of een verhoogd terras op een structuur. Een trede met een optrede van 15 à 17 cm en een aantrede van minstens 30 cm blijft buiten comfortabel.
- De rand aan de tuinkant: een ingegraven boordsteen of een rij klinkers laat je maaien zonder met de grasschaar na te werken.
- De paden van het terras naar het tuinhuis, de moestuin of de poort: teken eerst de echte looplijnen, zoals de gids tuinontwerp voorstelt.
- Het licht in de kamer erachter. Een overdekte pergola of een schaduwdoek voor de woonkamer maakt het ook binnen donkerder, het hele jaar als hij vast is.
Heb je een vergunning nodig?
- In Vlaanderen is een terras een niet-overdekte constructie. Op het moment van schrijven is die in de zij- en achtertuin in principe vrijgesteld van omgevingsvergunning als ze op minstens 1 m van de perceelgrens ligt (of tegen een bestaande scheidingsmuur), binnen 30 m van de woning, niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en als het regenwater op je eigen perceel blijft. Alle niet-overdekte constructies in zij- en achtertuin samen, dus ook paden, een oprit of een zwembad, mogen dan niet meer dan 80 m² beslaan. Een verkaveling of een gemeentelijk reglement kan strenger zijn. Bron: het Vrijstellingenbesluit, artikel 2.1 en 2.2, op codex.vlaanderen.be.
- In Nederland is een terras op de grond in de achtertuin vaak vergunningvrij, maar een verhoogd terras, een vlonder met een overkapping of een terras in de voortuin niet altijd. Het omgevingsplan van je gemeente beslist: doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.
- Overal kan een verhoogd terras zicht geven op het perceel van de buren. Het Burgerlijk Wetboek regelt, in België en in Nederland, welke zichten op korte afstand van de grens mogen. In een verkaveling, een beschermd gebied of een appartementsgebouw komen er regels bij.
Het tekenen in Architektor
Neem op het niveau Tuin / buiten de tool Zone (toets A) en kies het type Terras. Sleep een rechthoek, of klik elke hoek aan voor een L-vorm of een afgeronde vorm. Daarna:
- De bekleding kies je in de eigenschappen: houten terras, klinkers, oude klinkers, travertintegels, natuursteentegels, beton of grind. Voor composiet neem je het houten terras en noteer je “composiet” in het veld Notities.
- Oppervlakte en omtrek verschijnen meteen. De oppervlakte dient om tegels of planken te bestellen (tel er een marge bij voor het zaagverlies), de omtrek om boordstenen te tellen.
- De meubels teken je als eenvoudige zones van het type Andere: een rechthoek van 180 × 90 cm voor de tafel, een tweede met 75 cm rondom voor de stoelen. Je ziet meteen of de doorgang vrij blijft.
- Maatlijnen (toets D) tussen het terras, de gevel en de perceelgrens dienen voor offertes en een eventuele aanvraag.
- De status “Nieuw” toont het terras in rood, zoals op een bouwplan.
Maak een variant per idee: “Terras zuid 6 × 4”, “Terras west in L”. Je kunt ze over elkaar leggen om te vergelijken, en naar elke versie terugkeren. Met je eigen API-sleutel maakt de assistent ook een eerste versie: “Voeg een houten terras van 4 × 6 m toe aan de zuidkant van het huis.” Met een Gemini-sleutel maak je daarna een fotorealistisch beeld vanuit de tuin. Dat is een sfeerbeeld: de maten die tellen, blijven die van het plan.
Ben je tevreden, deel het plan dan met de link “Tuin en buiten” met de aannemer of de tuinaannemer. Hij opent het zonder account, meet zelf en pint zijn opmerkingen op de juiste plek vast. Voor de werf volstaat een PDF op schaal van het niveau Tuin / buiten om de hoeken met een koord uit te zetten.